peter a.brier        برگردان: علی عطایی

نقد:

بازارخود فروشی،شناخته شده ترین اثر تکری،به درستی در رده آثارکلاسیک قرارگرفته است،چون درآن شخصیت هایی به بزرگی هر شخصیتی در ادبیات انگیلسی ساخته شده است. بیشتر شخصیت های او افراد خوبی نیستند و در اصل قرار هم نبوده که این گونه باشند. تکری نشان داده است که خوبی همیشه در کنار حماقت و نادانی است وزیرکی با دغل بازی یکی است. یک داستان بدبینانه، این رمان درنظرداشته تا تظاهر و دو رویی رانشان دهد با وجود اینکه تکری به وضوح اخلاق گراست، اخلاقیات او به هیج وجه برروی رمان برجسته یاشخصیت های زنده نمایی که او ساخته سایه نیانداخته است.

بکی شارپ و آملیا سدلی از وقتی که در مدرسه دخترانه خانم پینکرتون دانش آموز بودند با هم دوست شدند . به دلیل ذات خوب ومهربان آملیا بود که او با بکی که بقیه دخترها از او بدشان می آمد مهربان بود . آملیا تا جایی که می شد رفتار خودپسندانه بکی را نادیده می گرفت. وقتی که دخترها تعطیلاتشان را در مدرسه تمام کردند بکی همراه دوستش برای ملاقتی کوتاه به خانه شان رفت. در آنجا برای اولین بار او جوزف سدلی برادر بزرگتر آملیا ملاقات کرد که از ارتش در هند مرخصی گرفته بود و به خانه بازگشته بود. جاس مردی خجالتی بود که با زنان راحت نبود بخصوص با زنی زیرک وعشوه گر مثل بکی. رفتار بی لطفت وپر اشتباه او برای خیلی از زنان خوشایند نبود ولی وقتی که بکی این نقص ها را با ثروت وموقعیت اجتماعی او مقایسه کرد باخوشحالی آنها را ندیده گرفت. آملیای بی گناه فکر می کرد که دوستش عاشق برادرش شده و با احتیاط سعی می کرد تا این رابطه عاشقانه را بیشتر کند.

برای رسیدن به این هدف او یک مهمانی در واکس های بر کرد که بکی و جاس در کنار آملیا و عاشقش،جرج آزبورن، در آن حضور داشتند. نفر پنجمی هم در این گروه بود، کاپیتان دوبین بلند و ترکه ای که او هم در هند خدمت می کرد. او برای مدت زیادی عاشق آملیا بود، اما او متوجه شد که جورج آزبورن بی باک برای آملیا مناسب تر است. ولی تمام مانورهای بکی عشوه گر و آملیای تحسین برانگیز برای درمضیقه گذاشتن جاس که زیادی پانچ نوشیده بود و فکر می کرد که درمهمانی خودش را یک شخصیت احمق جلوه داد کافی نبود. یک یا چند روز بعد نامه ای به خانه سدلی رسید که در آن جاس اعلام کرده بود که مریض است و قصد دارد به هند برگردد.

از آنجای که دیگر دلیلی برای باقی ماندن بکی در خانه سدلی باقی نمانده بود او آملیا را بعد از گریه ها وبوسه های زیاد ترک کرد تا به عنوان پرسار بچه در کوئیز کراولی مشغول شود. صاحب خانه سر پیت کراولی بود یک پیرمرد عیب جو بود که به خاطر خست مشهور بود. خانم کراولی یک روح بی عاطفه بود که در ترس از خشم بی دلیل شوهرش همیشه در ترس بود. باتوجه به اینکه بکی فهمید که دلیلی برای ترسیدن از خانم خانه وجود ندارد تمام توجه خود را معطوف سرپیت کرد و از دانش آموزان غافل شد. بکی همچنین علاقه زیادی به دوشیزه کراولی عمه پیر دختر خانواده که شدیدا پولدار بود نشان می داد. دوشیزه کراولی توجه کمی به سرپیت وبچه هانشان می داد ولی در عوض شیفته رادونی کراولی کاپیتان ارتش و یکی از پسران سرپیت از ازدواج فبلی اش بود. او آنقدر شیفته برادرزاده بی باکش بود که تمام مخارج تحصیل او را پرداخته بود و تمام قرض های حاصل از شرط بندی او را بدون هیچ گونه اعتراض می پرداخت.

درمدت اقامت بکی دوشیزه کراولی یکبارو آن هم زمانی که رادون حاضر بود به ملاقات سر پیت رفت سرباز جوان خوش تیپ زود شکار هوس های بکی شد و ارادتمندانه دنبال او می رفت. بکی همچنین حواسش به صاحب کیف بود. دوشیزه کراولی بکی را زیرک و ملیح می دانست و سعی در مخفی کردن این نکته نداشت که پرستار کوچک لیاقت تمام ثروت کراولی ها را دارد. و بنابر این بکی خود رادر موقعت قابل حسادتی دید. سرپیت همان طور که پسرش نیز بود شیفته بکی بود. دوشیزه کراولی اسرار کرد بکی همراه او به لندن برود.

قرار بود که بکی بعد از مدتی کوتاه پیش دوشیزه کراولی نزد شاگردانش برگردد. اما دوشیزه کراولی بیمار شد و نگذاشت که کس دیگری بغیر از بکی عزیزش از او پرستاری کند. بعد از آن بهانه های زیادی بود که از بازگشت پرستار بچه ها به سر کارش جلوگیری کند. مطمئناً بکی ناراحت نبود. رادون کراولی زیاد تماس می گرفت و نامزدی وفادار برای بکی بود. وقتی که خبر مرگ خانم کراولی پخش شد برای کسی اهمیتی نداشت. اما بعد از چند روز بعد خود سر پیت ظاهر شد و درخواست ملاقات دوشیزه شارپ را کرد. در عین تعجب بکی بارون خود را به پای او انداخت و از او درخواست ازدواج کرد. متأسفانه بکی درخواست او را رد کرد. او مخفیانه با رادون کراولی ازدواج کرده بود.

پس از افشای این مطلب رادون و عروسش برای گذراندن ماه عسل به برایتون رفتند. دوشیزه کراولی پیر که رنجیده و ناراحت شده بود، به تخت خوابش رفت، و وصیتنامه اش را عوض کرد و برای برادرزاده اش حتی یک شیلینگ هم نگذاشت. سر پیت با خشم می غرید.

ازدواج آملیا نیز دچار بحران شده بود. عشق او و جورج با تأیید از هر دو طرف در حال پیشرفت بود تا اینکه آقای سدلی، به خاطر شکست در یک معامله تجاری، قسمت زیادی از پولش را از دست داد. سپس پدر متکبر جورج به پسرش دستور داد تا نامزدی اش با یک زن بی پول را به هم بزند. جورج که احساساتش نسبت به آملیا هیچ وقت ثابت نبود، مجبور بود دستور پدرش را اجرا کند. اما کاپیتان دوبین که می دید قلب آملیا به خاطر جورج شکسته، مرد جوان را متقاعد کرد که بر خلاف میل پدرش با آملیا ازدواج کند. وقتی که آنها برای ماه عسلشان به برایتون رسیدند، رادون و بکی را دیدند که با خوشحالی با ولخرجی بدون پولشان زندگی می کردند.

کاپیتان دوبین هم به برایتون آمد. او سعی کرده بود در نقش یک شفیع پیش آقای آزبورن ظاهر شود. ولی امیدهای او برای به هم رساندن پسر و پدر وقتی از بین رفت که با خشم او را بیرون کرد و سریعاً سعی در محروم کردن جورج از فرزندی خود کرد. کاپیتان دوبین همچنین در مورد احضار ارتش به بلژیک خیر داد. ناپلئون در البا اردو زده بود. صد روز شروع شده بود.

این دو زوج یک بار دیگر در بروکسل همدیگر را ملاقات کردند. جورج آزبورن شیفته بکی شده بود. جاس سدلی از هند بازگشته بود، کاپیتان دوبین هم در شهر ساکن شده بود،کاپیتان دوبین زیاد به آملیا که فراموش شده بود سر می زد.

همه منتتظر حرکت بعدی ناپلئون بودند، اما در این زمان سرخوشی نیروهای دوک ولینگتون مشهور بود. خانواده های آزبورن و کراولی در بالهای زیادی شرکت کردند. بکی مخصوصاً در جامعه نظامی تأثیر گذار بود و عشوه گری او از سرهنگ تا سرجوخه را شامل می شد. پانزدهم جوئن 1815 شب محبوبی در بروکسل بود چون دوشس ریچموند بال بزرگی را برگزار کرد. آملیا که دلش به خاطر توجهی که شوهرش به آملیا نشان می داد دلش شکسته بود مهمانی را زود ترک کرد. مدت زمان کوتاهی بعد از رفتن او به مردان دشتور داد تا برای مواجه با دشمن حرکت کنند. ناپلئون وارد بلژیک شده بود و جنگ بزرگی در راه بود.

در حالی که نیروهای ناپلئون نزدیک می شدند ترس و سردرگمی در بروکسل موج می زد، و خیلی از شهروندان از شهر فرار کردند. اما بکی و آملیا فرار نکردند. آملیا خبردار نشد، و بکی حاضر نبود در حالی که جورج در خطر است آنجا را ترک کند. او چند روز تا شنیدن خبر کشته شدن شوهرش در شهر ماند. رادون به سلامت از جنگ واترلو بازگشت. او و بکی فصل شاد و پیروزمندانه ای در پاریس سپری کردند، در آنجا بکی به لطف زیبایی و هوشش تحسین کنندگان زیادی بدست آورد. رادون از پسری که او برایش آورده بود بسیار خوشحال بود.

آملیا نیز بچه دار شده بود. او به لندن بازگشت در حالی که از غصه تقریباً دیوانه شده بود، و تنها بعد از تولد پسرش بود که علائم بهبودی در او دیده شد.

وقتی بکی از لذت های پاریس خسته شد، خانواده کراولی به لندن بازگشتند. در آنجا آنها خانه بزرگی کرایه کردند و یک سال دیگر به زندگی با هیچ ادامه دادند. در این زمان بکی استاد مسلمی در کارش شده بود، بنابراین آنها بهتر از آن چیزی که در آمد اندک رادون از ورق بازی اجازه بدهد زندگی می کردند. بکی با افراد سرشناس انگلستان آشنا شده بود، و تأثیر خاصی بر روی لرد استین پیر و پپولدار گذاشته بود. در نهایت همه اجتماع از درباره خانم کراولی جوان و تحسین کننده پیرش می کردند. خوشبختانه رادون چیزی از این غیبت های در بالروم و قهوه خانه ها نشنید.

نهایتاًبا تلاشهای لرد استین،بکی به عزیترین آرزویش،حاضر شدن در دربار رسید. همراه او همسر سرپیت کرلولی جوید به دربار پذیرفته شده بود. پیرمرد مرده بود وسرپیت جوان،پسر بزرگش و برادررادون، لقب را به ارث برده بود،پس از آن روابط حسنه بین دو برادر برقرار شد. حتی اگر رادون متوجه شده بود که برادرش هم عاشق بکی شده، هیچ علامتی نشان نمی داد وپولی را که برادرش با سخاوتمندی به او می داد قبول می کرد. اما او بیشتر و بیشتر خود را بیرون از زندگی شاد بکی که ا ز آن لذت می برد احساس می کرد. او بیستر وقتش را با پسرش می گذراند،چون به این نتیجه رسیده بود که بچه نادیده گرفته شده بود. یک یا دو بار جورج آزبورن جوان، فرزند آملیا را دید.

آملیا سعی می کرد تا پسرش را پیش خودش نگه دارد، اما وضعیت بد مالی اش حمایت از او را برایش سخت کرده بود. والدینش وراج وعبوس شده بودند وبه خاطر بد شدن وضعیتشان نامید شده بودند. در نها یت آملیا با تا سف قبول کرد که آ قای آزبورن بچه را بگیردوپیش خودش بزرگ کند. آقای آزبورن هنوز زنی را که پسرش بدون اجازه او به همسری برگزیده بود، را قبول نمی کرد و در نتیجه آملیا خیلی کم پسر را می دید.

رادون به شدت مقروض بود. وقتی که از بکی درخواست پول کرد، بکی به او گفت: که پولی برای دادن به او ندارد، او هیچ تلاشی برای توضیح در مورد جواهرات وچیزهای کم بهای که می خرید نکرد. وقتی که رادون به خاطر قرضهایش زندانی شد نامه ای به بکی نوشت واز او خواست که کاری برایش انجام دهد. بکی جواب داد که پول را تا فردا نمی تواند فراهم کند. اما خواسته سر پیت باعث آزادی رادون شد و او به خانه برگشت و دید که بکی در حال سرگرم کردن لرد استین است. مدت کوتاهی بعد رادون شغلی در خارج قبول کرد و هیچ وقت نزد همسر خیانتکارش و زیرکش برنگشت. با بازگشت جاس سدلی شانس به آملیا رو کرد، او خواهر وپدرش را در خانه بهتری سکنی داد. خانم سدلی مرده بود و جاس تمام سعی اش را کرد تا آخرین روز های عمر پدرش را شاد کند. کاپیتان دوبین از هند بازگشته بود و عشق خود را به آملیا ابراز کرد. با وجود اینکه آملیا او را به عنوان یک دوست پذیرفته بود، هنوز حاضر نبود که عشق او را قبول کند. کاپیتان دوبین بود که پیش آقای آزبون رفت و کم کم موفق شد تا او را با همسر پسرش مهربان کند. وقتی آقای آزبون مرد قسمت اعظمی از ثروتش را به نوهاش داد و آملیا را به عنوان قیم پسر برگزید.

آملیا، پسرش، کاپیتان دوبین و جاس مسافرتی به قاره داشتند، این مسافرت شاید شادترین لحظات زندگی آملیا بود. پسرش برای همیشه با او بود و کاپیتان دوبین یک همراه قلبی بود. در نهایت علاقمندی کاپیتان دوبین بر تاملات او غالب شد و آنهاتصمیم به ازدواج گرفتند.

در یک پاتوق کوچک در آلمان آنها یک بار دیگر بکی را ملاقات کردند. بعد از اینکه رادون اورا ترک کرده بود،بکی نتوانسته بود با رسوایی حاصل از جدایی شان زندگی کند. پس از سپردن فرزندش به سرپیت و همسرش راهی قاره شده بود. از آن به بعد با اولین آقازاده ای که ملاقات می کرد زندگی می کرد وسپس با یکی دیگر. وقتی او جاس ثروتمند را دید قسم خورد که نگذارد که او مثل قبل فرار کند. آملیا وجاس دوستانه با او برخورد کردند و تنها کاپیتان دوبین بود که به او بی اعتماد بود. کاپیتان دوبین سعی کرد که به جاس هشدار دهد، ولی جاس طعمه خود خواسته عشوه گری های بکی شده بود.

بکی هر جا که جاس مسافرت می کرد همراه او بود. با وجود اینکه او نتوانست طلاقش را از رادون بگیرد، جاس با او مانند همسرش رفتار می کرد و بر خلاف مقاومت کاپیتان دوبین بیمه نامه بزرگی به نام او گرفت. چند ماه بعد خانواده اش متوجه شدند که او در حالی که با بکی درز ایکس لا چپل اقامت داشته مرده بود. وقایع کامل مرگ او هیچ وقت آشکار نشد، اما بکی به ثروت زیادی از طرف بیمه رسید. او بقیه عمرش را در قاره سپری کرد در جایی که نقش بیوه پاکدامنی را داشت وشهرت زیادی به خاطر سخاوت و نیکخواهی بدست آورده بود.

وقتی ما شخصیت های تکری در بازار خود فروشی را "زنده" می نامیم، ما این اصلاح را نسبت به معنی معمولی آن کمرنگ تر کرده ایم. مردم او از این نظر که کاملا چند بعدی باشند یا در عمق روانشناسان غرق شده باشند در زندگی حقیقی نیستند.

حتی، بعضی وقتها رفتارهایشان برای یک انسان مضحک است. فرار زشت جاس سدلی بعد از نبرد واترلو؛یا نحسی بیش از حد قابل قبول: این برداشت که بکی، جاس را برای پول بیمه مسموم کرده کاملا متضاد با چیزی است که در شصدوشش فصل قبل در مورد او فهمیده ایم. ممکن است که او یک فرصت طلب خودخواه باشد، اما یک قاتل نیست.شخصیت های او "زنده" هستند اگر ما "زندگی" را به عنوان یک پدیده نوعی فرض کنیم، وقتی شانهایمان را بالا می اندازیم و می گویم" این زندگی است" ما یک نوع قضاوت در مورد نژاد بشر داشته ایم که بر پایه نوع ها است نه افراد؛ بر سقوط همهمردان و زنان، نه خوبی یا بدی بعضی. ت اینجا ابتذال همه ما را در یک سطح قرار می دهد. این مکاشفه هجو آمیزی است که بازار خودفروشی بدست می دهد؛ به این ترتیب شخصیت ها "زنده" هستند. روش کلی تکری هجو کمک است؛ روش او مانند تهیه کنندگان تئاتر است، خصوصا عروسک گردانها، در مقدمه تکری خود را "مدیر اجرا"می نامد و به بکی، آملیا و دوبین به عنوان عروسکهایی با "انعطاف پذیری ......و سر زندگی"مختلف اشاره میکند. نقادان معمولا این روش فی البداحه برای اشاره به شخصیت های اصلی داستان را به عنوان اثبات برای تفسیر می کنند؛ به عنوان یک یاد آور برای خواننده که او، نویسنده، است چون باید باشد، چون مردمش عروسک هستند، یک نفر باید آنها را به حرکت در آورد. حالت غیر انسانی سلطنت و ابتدای جامعه ویکتوریایی بوسیله عروسک گردانی شیطانی تکری به صورت زندگی واقعی نمایانده می شوند. احساس گرایی ودوریی، مستقیما با بدیها اجتماع مربوط شده اند، که در انتهای رمان وقتی که تکری همه عروسکهای باقیمانده راجمع می کند قابل معاوضه هستند: آملیا و دوبین "انگل کوچک حساس" که به "درخت بلوط پیر ناهموار" چسبیده است و بکی زندگی تقدسی خود را با "کارهای عفیفانه"و " غرفه داری در بازارهای فصلی" به نفع فقیران می گذارند. تکری به این نتیجه گیری می رسد که"بیایید جعبه را ببندیم، چون بازی ما تمام شد."

به رغم قابل پیش بینی بودن تمام رفتارهای عروسک گونه شخصیت ها، آنها اغلب آنقدر انسانیت نشان می دهند که غیر انسانی بود نشان را دردناک کند. تکری می خواهد که ما به خاطر هدر رفتن پتانسیل های بشر در اعمال مبتذل در بازار خودفروشی احساس ناراحتی کنیم. جورج آزبورن مانند یک آدم بی تربیت زندگی می کند، در مورد راههای ولخرجی خود مغرور است، نسبت به زنش خیانتکار است، و مانند یک قهرمان در حالی که یک حمله برای عقب نشاندن فرانسوی ها در واترلو را هدایت می کند، کشته می شود. ما با برداشتی روبرو می شوید که مرگ قهرمانه او با نمونه های زندگی او هیچ تناسبی ندارد. این چنین هجوی از نظر دید اخلاقی اثر است، چون قیمت خرابی را کم می کند: افتخار بی معنی می شود.

عشق رادون کراولی به پسرش کم کم او را به پدری با نشانه هایی از شایستگی تبدیل می کند، اما او توسط " مدیر اجرا" به جزیره کاونتری تبعید می شود که در آنجا از تب زرد در حالی که "از همه بیشتر دوست داشته می شد و بیش از همه رقت برانگیز" بوده مرد. می توان گفت که آدم ولخرج، دور از پسرش، در حالت وظیفه مرد. یا ما برای او تأسف می خوریم که مجبور شده، به خاطر وضعیت مالیش، که این پست را در کاونتری به عنوان رشوه ای از لرد الترین قبول کند؟ تکری دوباره ما را گول می زند، دوباره با اشارات به حسن تاثیر آنقدر سطحی برخورد شده که به زحمت به حساب می آیند. خود بی تفاوتی جایزه "بازار خود فروشی" است. برای تمام شوخی هایش "مدیر اجرا" صحنه سیاهی را قرار داده است. بازار خودفروشی بقدر کافی رنگدار هستند، هیجان در بروکسل به خاطر واترلو، باغهای واکسی هال، سفر به راین؛ اما زرهی از تلاشهای زرق و برق دار و بی صرفه بشر است. و ما واقعا احتیاج به اخلاق گرایی تکری نداریم تا ما را در مورد پتی کلیت آن قانع کند.

شگفت انگیز اینکه بر خلاف منفی بافی رومان همچنان سر شار از سر زندگی است، ما هر ذره از دنیایی بودن آن حس می کنیم، و چه کسی می تواند جذاب بودن بازار خود فروشی را نفی کند؟بنیان در پیشرفت زوار این راکاملا روشن کرده و تکری به سادگی این نظر را به روز کرده است. چیزی که در بنیان تمشل نود در تکری به رئالیسم تبدیل شده؛ عینی گرایی نویسنده مدرن به هیچ وجه از تأثیر کشش داری که بازار خود فروشی هایی بنیان رسیده بود منحرف نمی شود. بنیان هنوز در سنت رنسانس نمای اسپنسری عمل می کند:شیطان انسان را از طریق وهم به دام می اندازد، همان طوری که درمحاکمه های شوالیه صلیب نیرو نشان داده شده است.تکری استعاره وهم راکنار می زندو خرابی را سخت و هنوز هم جذاب- نشان میدهد.

بکی شارپ به عنوان "تجسم دنیایی" توسط لوئیس کرونیزگ توصیف شده، ولی خواننده نمی تواند افسون او را رد کند. تکری کتابش را "رمانی بدون قهرمان" می نامد، اما تکری بهتر می داند که آرزوها و کشش بکی غیر طبیعی هستند؛ پیروزی او به خاطر مانع های قوی کلاس اجتماعی وفقر که او باید با آنها بجنگد اثر گزارتر است. وقتی او فرهنگ لغات جانسون را از پنجره کالسکه وقتی که از آکادمی دوشیزه پینکرتون بیرون می آید به بیرون می اندازد ما شک نمی کنیم که او خریداری شدن را رد می کند؛ زیر نفوذ خود در آوردن خشن و خرابکارانه خانواده کراولی تمام برداشتهای یک عمل آشوبگرانه را دارد. تکری در حقیقت بر روحیه و قدرت بکی با ضعیف و احساساتی نشان دادن آملیا تأکید می کند. با وجود اینکه ممکن است ما این را در تضاد با اخلاق گرایی تکری ببینیم، اما او باید به خاطر داشته باشیم که او به خوبی می فهمد که خوبی حقیقی باید بر اساس قوت ساخته شود. "دوبین بی مهارت" تا حدودی مثال احساساتی تکری است. تراژدی بشر این است که اغلب مردان و زنان نمی توانند انرژی شان را با ایده آل هایشان تطبیق دهند: در این جهان پست همه باید گناه کنیم تا بقا داشته باشیم. این کنایه آمیز است که چون بکب چنین فرصت طلب پرانرژی است وقتی می گوید "فکر می کنم اگر 5000 سال داشتم می توانستم زن خوبی باشم" تقریباً او را باور می کنیم.

It is eternal winter there

ويليام بليك                    برگردان:مهدي عباسي

هر روز به

                     من سالوادوردالی قبول

           توازکجای تنت آفتاب می زند بیرون؟!

                                     "شمس آقاجانی"